Балалардың дұрыс тамақтануы – ДЕНСАУЛЫҚ КЕПІЛІ!
Баланың тәбетінің нашарлауы ата-аналардың толқуына себеп болады. Әрине, әр сәби әртүрлі, сондықтан біреуі аузын толтырып жесе, ал екіншісіне тіпті аузына қасық апару үшін кітап, ойыншықтарды қажет етеді.
Тәбеттің нашарлауының көптеген себептері болуы мүмкін. Күннің режимінің дұрыс сақталмауы, таза ауада аз серуендеу, физикалық белсенділіктің жеткіліксіздігі, диетаның баланың қажеттіліктеріне сәйкес келмеуі, сонымен қатар - өткір немесе созылмалы аурулардың болуы, ас қорыту жолдарының проблемалары, және т.б. – осы факторлардың барлығы баланың тәбетіне әсер етеді.
Әр түрлі жастағы балаларда диета мен тұтынылатын тағам мөлшері әртүрлі. Кейбір балалар жиі тамақтанғанды жөн көретінін және сонымен бірге кішкене бөлігін жейтінін есте ұстаған жөн, ал басқалары аз тамақтанады, бірақ көп жеуге қабілетті. Педиатр баланың жасына, физикалық және психомоторлық дамуына, сондай-ақ ас қорыту ерекшеліктеріне байланысты жоспарлы кездесуде қажетті диетаны ұсынады.
Тамақтануға әртүрлі психологиялық факторлар жиі әсер етеді. Аналар күн тәртібін дұрыс құрап, сақтай алуы, серуеннен уақытында кетіп, тамақ дайындап, қарны аш сәтте баласына қызмет етуі маңызды, сонда бала оны тәбетімен жейді. Егер анасы достарымен ұзақ сөйлесіп, серуендеу уақытын қадағаламаса, балаға тамақ алдында печенье немесе крекер берсе, өкінішке орай, бұл баланың тамақтануының бұзылуына әкеледі. Мұндай балалар үшін күнделікті тәртіп пен балабақшада уақтылы тамақтану тәбетті қалыпқа келтіруге көмектеседі. Егер анасы баланың диетасын әртараптандыруға тырысса және үнемі жаңа тағамдар дайындаса, балаға балалар ұжымына бейімделу қиынырақ болады, өйткені бақтағы тамақ әдетте қарапайым.
Ананың баланы тамақтандыратын жағдайлары өте маңызды. Тамақтану мәдениеті жас кезінен бастап егіледі. Егер нәресте тыныш болса, анасы онымен бірге үстелге барынша тыныштықпен отыруы керек және телефонға, пеш-плитаға және т.б. үнемі секіріп кетпеуі керек. Ананың әбігерге түспеуі және нәрестені тамақтандыру процесіне қуанышпен қарауы маңызды.
Баланың дұрыс тамақтанбауының бірнеше түрлі себептері болуы мүмкін:
1. Психологиялық себептер:
Стресс немесе қорқыныш: Баланың эмоциялық жағдайы, мектептегі қиындықтар немесе отбасылық мәселелер тәбетінің жоғалуына әкелуі мүмкін.
Тамақтану тәртібінің болмауы: Үйде тұрақсыз тамақтану тәртібі немесе асығыс тамақ ішу баланың дұрыс тамақтанбауына себеп болуы мүмкін.
2. Тамақтың түрі мен көрінісі:
Тағамның қызықсыздығы: Әрдайым біртипті тағам беру баланың қызығушылығын жоғалтуына себеп болады.
Дәмнің дұрыс болмауы: Ащы, тұзды немесе тәтті тағамдардың көптігі баланың тәбетін төмендетуі мүмкін.
3. Ағзадағы физиологиялық мәселелер:
Аурулар: Жұқпалы аурулар, асқазан-ішек аурулары, анемия сияқты денсаулық мәселелері баланың тәбетін төмендетеді.
Гормоналды өзгерістер: Өсу кезеңіндегі гормоналды өзгерістер де баланың тәбетіне әсер етуі мүмкін.
4. Физикалық белсенділік:
Қозғалыс жеткіліксіздігі: Бала тым аз қозғалып, физикалық белсенділігі төмен болған жағдайда тәбеті де төмендеуі мүмкін.
5. Дұрыс тамақтану дағдыларының болмауы:
Тамақтанудың дұрыс әдеттері қалыптаспау: Егер бала ерте жасынан дұрыс тамақтануды үйренбеген болса, оның тәбеті бұзылуы мүмкін.
6. Қоректік заттардың тапшылығы:
Витаминдер мен минералдардың жетіспеушілігі: Ағзадағы белгілі бір микроэлементтердің жетіспеуі (мысалы, темір немесе кальций) тәбеттің төмендеуіне әсер етуі мүмкін.
7. Қоршаған ортаның әсері:
Тамақтану кезінде шу немесе күйзеліс: Баланың тамақтану кезінде көңіл-күйінің төмендеуі немесе басқа нәрселерге алаңдауы (мобильді құрылғылар, теледидар) оның тамаққа деген қызығушылығын жоғалтуға әкеледі.
Баланың дұрыс тамақтанбауы ұзаққа созылса, бұл оның денсаулығына теріс әсер етуі мүмкін. Сондықтан осындай жағдайларда дәрігермен кеңесіп, нақты себептерді анықтау керек.
Баланың дұрыс тамақтануына көмектесу үшін:
1. Психологиялық қолдау: Балаңыздың күйін түсініп, тыныш әрі жайлы атмосфера жасаңыз.
2. Тамақтану тәртібін орнату: Белгілі уақыттарда тұрақты тамақтану тәртібін сақтаңыз.
3. Тағам түрін әртараптандыру: Әр түрлі әрі дәмді тағамдар ұсыныңыз.
4. Физикалық белсенділік: Көбірек қозғалуға ынталандырыңыз (ойын, серуендер).
5. Су ішуді бақылау: Көп су ішкеніне көз жеткізіңіз.
6. Мамандар кеңесі: Егер тәбет ұзақ уақыт бойы болмаса, дәрігерге барыңыз.
Бұл шаралар баланың тәбетін жақсартуға көмектеседі.